Những giọt nước mắt giữa phiên toà
“Con xin tòa giảm nhẹ tội cho mẹ con. Con mong mẹ sớm về với tụi con, tụi con đã không có ba, giờ không có mẹ, tụi con không biết phải sống thế nào. Tụi con biết mẹ rất khổ vì tụi con nhưng…”, cô con gái của bị cáo Chu Hoàng Mai thốt lên trong nấc nghẹn khi chứng kiến mẹ mình đứng trước vành móng ngựa đối diện với bản án tù về tội “vận chuyển trái phép chất ma túy”.
Sáng sớm, tại phòng xử án B của TAND TP.HCM hôm ấy vang lên những tiếng khóc rấm rứt, thỉnh thoảng có lúc vỡ òa. Lặng nhìn qua khung cửa, hai đứa trẻ đang ôm ghì người đàn bà mặc chiếc áo cánh đen vào lòng. Đứa nhỏ thốt lên: “Mẹ ơi, con nhớ mẹ lắm” còn đứa lớn vội vàng đưa tay gạt những dòng nước đang chảy dài trên gương mặt người đàn bà tội lỗi. Nước mắt lã chã cả ba gương mặt, chiếc còng số 8 kêu leng keng không đủ xua tan vẻ lạnh lẽo nơi phòng xử.
Nữ cảnh sát dẫn giải đứng ngay trước mặt, chị ngập ngừng muốn nhắc nhở bị cáo vì nguyên tắc nghiệp vụ nhưng rồi lại bối rối khi chứng kiến giây phút trùng phùng hiếm hoi của mẹ con người đàn bà ấy. Họ cứ khóc, cứ vật vã, ôm ghì nhau với những bàn tay quấn víu mặc chiếc còng lạnh lùng in hằn những vết đỏ trên tay người đàn bà.
8 giờ sáng phiên tòa bắt đầu. Vị chủ tọa bước vào, hai cô gái cuống cuồng tìm chỗ ngồi ở hàng ghế dài phía trên mong nhìn mẹ rõ hơn. Chu Hoàng Mai run rẩy, nức nở kể lại đời mình trong màn nước mắt.
“Bị cáo bị bắt vì lí do gì?” – “Dạ, bị cáo đã vận chuyển trái phép ma túy”. “Bị cáo có biết đó là hành vi vi phạm pháp luật không? Tại sao bị cáo lại hành động như vậy?” – “Dạ, bị cáo biết. Gia đình tan vỡ, bị cáo lâm bệnh, có hai con nhỏ cuộc sống khó khăn, nợ nần chồng chất. Chủ nợ hối thúc, đe dọa ép phải trả nợ, cứ tưởng kỳ này chuyển ma túy có tiền nên…”. Nghe những lời mẹ khai trước tòa, hai cô bé tiếp tục nức nở.

Chu Hoàng Mai quay lưng khóc trong giờ nghị án
Mai kể vì tham tiền nên từ lời một người lạ mặt (gặp trong sòng bạc) bị cáo đã liên hệ và tham gia vận chuyển 3 cục heroin từ Việt Nam qua Úc. Kết quả, Mai bị bắt tại sân bay Tân Sơn Nhất trong lần đầu tiên tham gia đường dây. Cũng từ đó, người đàn bà chưa một lần gặp lại hai con gái của mình. Nghe tòa tuyên án 20 năm tù, đôi chân như khuỵu xuống dưới vành móng ngựa, dáng người bị cáo đổ gập, xiêu vẹo như thân cây già bị đốn gục. Hai con đứng chết lặng tới khi thấy mẹ bước đi chúng mới giật mình thảng thốt, kêu gào.
Cha đối diện án tử hình, con thơ vẫn cười hồn nhiên
Vào một ngày nắng gắt, phía ngoài cánh cửa sắt tòa án, một bé gái chừng bốn tuổi hồn nhiên chơi đùa, em co chân nhảy từng bước, miệng cười tươi vung vảy tà áo đỏ. Nó đâu biết lúc này trong phòng xử án kia, người cha đang phải đối diện với bản án mà khung hình phạt cao nhất là tử hình. Chính ba đã giết chết mẹ nó trong một lần cự cãi.
Thấy bà ngoại và mấy dì lên xe máy lướt qua chẳng thèm nhìn nó, nó mở tròn mắt nhìn theo, mấy người khác lục tục kéo ra cổng tòa. Nó thoáng bối rối níu người đàn ông đứng cạnh: “Ba con đâu? Sao lâu thế? Nội nói vào đón ba con mà ông?”… Lắc đầu nhè nhẹ, người đàn ông ôm nó vào lòng dỗ dành kêu ráng đợi, nội sắp ra rồi. Đôi mắt trong veo, đôi chân nhỏ xíu lại tiếp tục những trò chơi, miệng vẫn cười.
Phạm Văn Thanh và C. quen nhau, chung sống như vợ chồng ở cái tuổi mười bảy, mười tám. Đêm ngày 4/4/2008, Thanh đòi quan hệ, C. không cho còn đánh rồi bắt chồng dậy giặt quần áo. Nghĩ đến mấy tháng trời vì mắc bệnh thủy đậu mà vợ kiêng khem chăn gối, Thanh uất ức cầm dao đe dọa nhưng C. lại thách thức “giỏi thì đâm đi”, sáu nhát dao định mệnh ập xuống, C. chết, Thanh đi tù.
Suốt phiên tòa, đứa trẻ trở thành mối tranh giành giữa hai bên nội ngoại. Ông nội nói trong nước mắt, ông xin được nuôi cháu để chuộc lại lỗi lầm của con trẻ, ngày ngày hương khói trên phần mộ con dâu và dạy dỗ cháu gái nên người.

Thanh đứng nghe tòa tuyên bản án 20 năm tù
Lời nói chưa dứt, bà ngoại đứa trẻ bật dậy: “Cháu tôi sống trong cái nhà đó nó sẽ học theo thằng cha nó mất, con tôi chết giờ tôi không muốn mất cháu nữa”, với con rể bà xin tòa “xử nghiêm theo pháp luật”.
Chủ tọa phiên tòa phân tích: “Bị cáo phạm tội phải chịu hình phạt nhưng vẫn là cha, vẫn có quyền làm cha của đứa trẻ. Dù cháu bé ở với ai vẫn là cốt nhục của cả hai gia đình”, ông hi vọng người còn lại sẽ không khoét sâu mối oán thù và mong bà sẽ suy nghĩ kỹ khi đưa ra đề nghị.
Một khoảng lặng trôi qua, ít có phiên tòa nào mà tòa phải dành nhiều thời gian hòa giải nhiều đến thế. Nhưng chị gái của C. ngồi phía dưới vẫn nhao lên cắt lời chủ tọa. Chị hét lên: “Không suy nghĩ gì hết, nó giết người thì phải đền mạng, mẹ mà xin giảm cho nó là tôi sẽ bỏ nhà đi ngay”.
Phòng xử rộng bỗng chật chội. Ngột ngạt! Được mời lên trình bày, giọng chị chát chúa: Nó nói là đau bệnh mà sao có sức đâm em tôi một lúc sáu nhát dao? Nó nói rất thương em tôi mà sao giết em tôi? Đồ độc ác!... Thanh khóc nức nở rồi cúi đầu câm lặng.
Căn cứ vào hồ sơ vụ án, tòa tuyên phạt Thanh 20 năm tù. Gia đình phía vợ Thanh nổi giận đùng đùng cho biết sẽ làm đơn kháng cáo… Ngoài sân, đứa trẻ vẫn tung tăng dưới ánh nắng vàng? Không biết nụ cười tươi rói có đọng trên môi khi nó đủ lớn để hiểu ý nghĩa phiên tòa xét xử cha giữa chốn pháp đình?
Tương lai?
Ở rất nhiều phiên tòa khác những cảnh đời tương tự vẫn xảy ra. Khi cha mẹ làm ăn bất chính hay hành xử bạo lực, thiếu suy nghĩ, gia đình đổ vỡ… vô tình những đứa trẻ mới thực sự là nạn nhân đối mặt với những tổn thương, thiệt thòi.

Bốn "nữ quái" vụ án giết tài xế taxi đều là những đứa trẻ "không gia đình"
Trong thời gian gần đây, tình hình tội phạm trẻ hóa và ngày càng phức tạp, đặc biệt tình trạng nữa vị thành niên phạm tội có xu hướng gia tăng. Một phần nguyên nhân của thực trạng đó được lý giải do giới trẻ lệch lạc, ít nhận được sự quan tâm của gia đình vì rất nhiều lý do.
Hình ảnh bốn “nữ quái” gồm những đứa trẻ không gia đình và vụ án giết tài xế taxi do Võ Thị Phương Ngọc, 17 tuổi cầm đầu từng gây xôn xao dư luận. Ngọc cùng ba bị cáo khác đều được coi là những đứa trẻ “không gia đình”. Không gia đình vì cha mẹ sớm rơi vào vòng tù tội, không gia đình vì cha mẹ ly hôn nên bỏ đi bụi, không gia đình vì không được quan tâm sớm lao vào các cuộc chơi… Có khi nào những bi kịch tương tự sẽ bắt nguồn từ những cảnh đời như thế trước sân tòa?